X
تبلیغات
پارس عمران - فضا در معماری
وبلاگی برای دانشجویان عمران و معماری

فضا در معماری

فضا

هر طرح معماری مجموعه ای است از کالبدهای ساختمانی و انسانهای استفاده کننده از آنها. آنچه مسلم است، این فضاها و هر فضای دیگری که توسط معماری خلق می شود برای حضور و استفادهی انسان می باشد و بدون حضور وی در واقع یکی از اجزا و عناصر تشکیل دهنده فضا و البته بخش بسیار مهم آن وجود نداشته و فضای حاصله فضایی ناقص است.

انسانها بر اساس نیازهای خود در این فضا به فعالیت می پردازند و بر حسب شرایط گوناگون، رفتارهای گوناگونی را از خود بروز می دهند. بنابراین میتوان چنین بیان نمود که یک فضای معماری در هر مقیاسی به عنوان ظری است که فعالیتها و رفتارهای انسانی در درون آن شکل می گیرد و آن چیزی که بیش از همه در روابط میان ظرف و مظروف اهمیت پیدا می کند انطباق آنها با یکدیگر است. البته مساله دیگری که باید بدان اشاره کرد تناسب میان خود فعالیت های جاری در یک فضاست به این معنی که بروز دو یا چند فعالیت که دارای تفاوتهای اساسی در ویژگی هایشان می باشد در یک فضا موجب بروز آشفتگی و عدم پاسخگویی مناسب به هر کدام از آنها می گردد، مگر آنکه جایگاه هر یک از فعالیت ها به دقت مشخص گردد.

انواع فضا در معماری

1. فضای خصوصی

2. فضای عمومی

3. فضای نیمه خصوصی - نیمه عمومی

4. فضاهای محصور و نا محصور

فضای خصوصی

فضاهایی که تحت مالکیت عده ای خاص قرار دارند و تنها آنان مجاز به استفاده از آن فضا می باشند، فضاهای خصوصی نامیده می شوند. بدیهی است که در این فضا، فعالیت ها و رفتارهایی به وقوع می پیوندد که کاملا جنبه خصوصی دارند. فعالیت هایی که ما حاضر به ابزار بسیاری از آنها در فضای نیمه خصوصی و عمومی نیستیم. مهم ترین این فضاها خانه ها و منازل مسکونی می باشند. البته همانطور که گفته شد، خصوصی بودن از درجات مختلفی بر خوردار است. به عنوان مثال در خانه ها اتاق خواب از درجه خصوصی بودن بیشتری نسبت به نشیمن یا پذیرایی بر خوردار است.

فضای عمومی

فضاهای عمومی آن دسته از فضاهایی هستند که بین تمامی افراد محله به صورت مشترک مورد استفاده قرار می گیرند و هیچگونه محدودیتی برای ورود و حضور در این فضا وجود ندارد. در این فضاها کنترل حضور غریبه ها از طریق موانع غیر کالبدی و احساسی صورت می پذیرد و نه موانع کالبدی. فضاهای باز داخل محله، مثل مرکز محله، معابر، فضاهای باز کودکان و مانند اینها جزو این دسته از فضاها قرار می گیرند. البته عدم محدودیت در این فضاها به معنی امکان شکل گیری هر گونه رفتار و فعالیتی در آنها نیست و رفتارهای جاری در این فضاها نیز تابع مسائل فرهنگی و هنجارهای اخلاقی هر جامعه ای می باشد.

فضا های نیمه خصوصی - نیمه عمومی

فضاهایی که از نظر مالکیت، محدودیت های کاملا خصوصی را ندارد، ولی به خاطر کارکرد خاصشان یا نحوه طراحی و ویژگی های کلبدی شان مورد استفاده تمامی افراد محله قرار نمی گیرد. فضاهای پاگرد ها و حیاط ها در آپارتمانها، ورودی منازل و واحدهای همجواری و یا پارکینگ های جلو منازل در زمره این فضاها قرار می گیرد.

فضاهای باز و بسته ( پر و خالی - مثبت و منفی )

یک مجموعه مسکونی را می توان به مجمو عه های از فضاهای باز و بسته تقسیم نمود. هر کدام از فضاهای باز یا بسته امکان قرار گرفتن در هریک از دسته های دسته بندی قبلی را، با توجه به اینکه بستر چه نوع فعالیت یا رفتاری قرار می گیرند، دارا می باشند.

در بهترین حالت یک رابطه مناسب و منطقی ما بین این فضاهای باز و بسته وجود داشته باشد تا یک محیط مناسب برای زندگی فراهم گردد. این رابطه بین پر و خالی در طراحی فضاهای شهری و از جمله مجموعه های مسکونی از مهمترین عوامل برقرار کننده تعادل می باشند.

فضای باز

فضای باز به فضایی گفته می شود که فاقد پوشش سقف می باشد و جداره ها نیز در صورت وجود از تمامی جهات این فضاها را مسدود نمی نماید. در محلات و مجموعه های مسکونی ساختمانهای محدود کننده این فضا ها همان احجام ساختمان های مسکونی می باشد و جداره های این فضا ها نمای این ساختمانهای می باشند. فضای باز غالبا جزو فضاهای عمومی و نیمه عمومی محسوب میشوند و تنها بالکن و حیاط خصوصی فضای باز و در عین حال خصوصی می باشند. فضای باز مهمترین عرصه شکل گیری تعاملات اجتماعی به شمار می روند. هر معماری در درون بستری شکل می گیرد، بستری که خود قبل از قرار گرفتن هر گونه ساختمان یا عارضه مصنوعی به عنوان یک فضای باز طبیعی ساخته می شود.برای هیچکس بودن در یک فضای بسته و مصنوعی برای یک مدت طولانی امکان پذیر نیست.

عناصر تشکیل دهنده فضای بسته

منظور از فضای بسته چیزی نیست به جز همان احجام و ساختمان هایی که موضوع اصلی معماری می باشد

فضای بسته

1. سقف

2. کف

3. جداره ها

عناصر تشکیل دهنده فضای باز

1. کف

2. جداره ها

3. پوشش گیاهی

4. مبلمان

این مطلب ادامه دارد...

نظر یادتون نره


حسین ابراهیمی |